فرآیندهای گروه

فرآیند پذیرش بیمار در بخش:

  • مراجعه حضوری به دانشکده دندانپزشکی،بخش بیماریهای دهان

فرآیند آموزشی گروه بیماریهای دهان جهت شرکت در جشنواره شهید مطهری

عنوان فرآیند: طراحی و اجرای تولید پوسترهای آموزشی جهت ارتقاءآگاهی دانشجویان دندان پزشکی

صاحبان فرایند : دکتر پاک فطرت و دکتر مسنن مظفری

همکاران: دکتر جوادزاده- دکتر حسین پور- دکتر صنعت خانی- دکتر دلاوریان- - دکتر امیرچقماقی دکتر فلکی - دکتر دلیر- دکتر سرآبادانی

محل اجرای فرایند: دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی دانشکده دندانپزشکی و بخش بیماری های دهان

گروه فرایند: تولید بسته آموزشی

تاریخ اجراومدت اجرای فرایند: نیمسال اول سال تحصیلی 88-87

مقدمه

هدف کلی: ارتقاء سطح آگاهی دانشجویان دندانپزشکی در زمینه ملاحظات دندانپزشکی و تظاهرات دهانی در بیماران سیستمیک و آشنائی با رویکرد علائم و نشانه های ناحیه دهان و فک و صورت

اهداف اختصاصی:

- ارتقاء سطح آگاهی در زمنیه شناسائی بیماران سیستمیک مراجعه کننده به دانشکده دندانپزشکی در دانشجویان دندانپزشکی (مقطع بالینی)

- ارتقاء سطح آگاهی در زمنیه تداخل درمان های پزشکی (اعم از داروئی و غیر داروئی) با درمان های دندانپزشکی (دانشجویان دندانپزشکی (مقطع بالینی)

- ارتقاء سطح آگاهی در زمینه تظاهرات دهانی انواع بیماری های سیستمیک و داروهای مورد استفاده در درمان آنها (دانشجویان دندانپزشکی (مقطع بالینی)

- تولید ابزار آموزشی جهت آموزش بصری دانشجویان دندانپزشکی و دندانپزشکان عمومی و متخصص

- ارتقاء سطح آگاهی در زمنیه اورژانس های شایع در مطب دندانپزشکی

- تدوین رویکردهای مناسب تشخیص جهت انواع علائم و نشانه های شایع در ناحیه دهان، فک و صورت (بصورت پوستر) قابل استفاده برای دانشجویان دندانپزشکی و دندانپزشکان عمومی و متخصص برای نخستین بار

خلاصه نحوه اجرا:

تاریج اجرا: سال تحصیلی 87-88

پیامدهای آموزشی مفید حاصل از اجرای برنامه :

پیامدهای قابل انتظار با اجرای برنامه فوق در نیمسال گذشته شامل:

تهیه و تنظیم، پوسترهای آموزشی جهت آموزش بصری ماندذگار قابل استفاده برای دانشجویان دندانپزشکی در مقطع بالینی و همچنین فارغ التحصیلان بصورت پمفلت

  • ارتقاء انگیزه دانشجویان جهت فعالیت گروهی و استفاده از قدرت هم اندیشی و همفکری
  • ایجاد فرصت برای آموزش search مطالب علمی و تمرین برای دانشجویان دندانپزشکی

و ایجاد محیط و فرصتی مناسب برای ارتقاء خلاقیت و ابتکار برای تفهیم بهتر مطالب درسی و رقابت سالم در این زمینه میباشد.

در پایان نمیسال برای پوسترهای آموزشی برتر جوائزی در نظر گرفته شد و بخشی از نمره واحد عملی بیماری های دهان برای آن بصورت تشویقی منظور گردید.

ارزیابی انجام شده در طرل دوره حکایت از رضایت مندی دانشجویان بودو حدود 3/2 دانشجویان در برنامه بصورت اختیاری شرکت کردند.این پوسترهای آموزشی را می توان در دوره های بازآموزی، و کنگره های آموزشی ارائه نمود.با توجه به پایمدهای فوق در گروه مقرر شد که برنامه فوق با رویکردهای جدید برای دوره های بعدی نیز برگزار گردد.

چالش های و مشکلات اجرای برنامه و راه حل های انتخابی آن:

محدودیت وقت دانشجویان و اساتید با توجه به تراکم برنامه های آموزشی

محدودیت امکانات جهت دسترسی به اینترنت و کتاب مرجع با توجه به تعداد دانشجویان

محدودیت امکانات جهت چاپ پوستر و هزینه آن در محیط دانشکده

ضرورت و روش اجرای طرح:

کلیه منابع علمی هر از چند گاهی تجدید شده و مطالب بسیاری در آنها تغییر می نماید. این تغییرات به سرعت توسط آسیستانها شناسائی شده و مورد مطالعه قرار می گیرد ولی به جهت اینکه اکثر منابع به زبان اصلی نگارش شده است، استفاده از آنها برای عموم دانشجویان مقدور نیست (هر چند بایستی در جهت رفع این نقیصه جدی تلاشی کرد) کتاب Dental Management of medically compromised patients (falace 2007) نیز از این مقوله مثتثنی نبوده و دچار تغییرات عمده ای گردیده است. به منظور تسهیل در دسترسی دانشجویان به رئوس مطالب Dental Management و نیز تشویق دانشجویان علاقمند به محور علمی و هنری و در راستای تهیه منابع آموزشی روزآمد که توسط دانشجویان بعدی نیز قابل استفاده باشد، بخش بیماری های دهان دانشکده دندانپزشکی مشهد تصمیم به برگزاری یک مسابقه پوستر به عنوان «تدابیر دندانپزشکی و تظاهرات دهانی در بیماران سیستمیک» نمود. در این مسابقه دانشجویان دعوت شدند تا بر مبنای جداول مربوط به Dental Management در کتاب فالاس، تدوین الگوریتم تشخیصی درمانی با توجه به علائم و نشانه های بیماری های دهان از کتاب Oral and maxillofacial medicine Scully پوسترهای آموزشی در ابعادA1 ،A2 و A3 تهیه نمایند و کلیه پوسترها قبل از چاپ به تائید علمی اساتید تعیین شده رسانیده شد. ابتکارات فردی دانشجویان در تهیه قالب های هنری گوناگون، مجال ظهور یافت .نتیجه این فرایند خلاق تهیه بیش از 36 قطعه پوستر آموزشی با کیفیت بسیار عالی شد که قابل نصب بر روی دیوار بصورت دوره ای بوده و می تواند به عنوان ابزار مفیدی جهت آموزش دوره های بعدی دانشجویان و فارغ التحصیلان استفاده شود و به نوعی تولید محتوی آموزش مدرن محسوب می شود. و نیز امروزه قابلیت چاپ این مجموعه نفیس که به همت کلیه داشنجویان و اساتید بخش تهیه شده است ، وجود دارد و می توان آن را بعنوان سندی ارزشمند که حاکی از تلاش بی شائبه بخش بیماریهای دهان در تسهیل و روآمد کردن فرایند آموزش می باشد، به کلیه کشور ارائه داد. حسن این تلاش این است که این مجموعه بجز دندانپزشکان عمومی جهت کلیه گرایش های تخصصی دندانپزشکی نیز بسیار مفید و قابل استفاده می باشد و در عرصه انجام خدمات دندانپزشکی نیاز به مراجعه به کتاب های oral medicine را در حد قابل ملاحظه ای کاهش می دهد. پر واضح است که تهیه این مجموعه مستلزم صرف وقت فراوان (حتی در ساعت کاری کلینیک ویژه) و مدیریت استثنائی بوده است که بحمدالله این مهم صورت پذیرفته و امروز شاهد معرفی استعدادهای درخشان دانشکده در زمینه هنری و علمی هستیم.

 

فرایند ششمین جشنواره آموزشی شهید مطهری


 1- عنوان فرایند:

طراحی و اجرای آزمون Mini - CEX اصلاح شده برای دانشجویان دندانپزشکی

2- صاحبان فرایند: دکتر زهره دلیرثانی، دکتر مریم امیرچقماقی، دکتر آتس سا پاک فطرت، دکتر پگاه مسنن مظفری

همکاران فرآیند: دکتر مجید صنعت خانی، دکتر زهرا دلاوریان، دکتر جواد سرابادانی، دکتر حسن حسین پور جاجرم

3- محل برگزاری فرایند: بخش بیماریهای دهان دانشکده دندانپزشکی مشهد

4- نام دانشگاه: علوم پزشکی مشهد

5- گروه فرایندی: دانشجویان سال ششم دندانپزشکی

محوریهای همسو با فرآیند آموزشی: سنجش ،‌ارزشيابي و اثربخشي آموزشي

6- تاریخ اجراء (مدت اجرای فرایند): سال 1391( شش ماه)

7- مقدمه و بیان مسئله : (بیان اهمیت، ضرورت و کاربرد انجام فرایند براساس نیاز سنجی های انجام شده)

بخش عمده ای از واحدهای درسی دانشجویان دندانپزشکی به دروس عملی اختصاص دارد که طی آنها دانشجویان طی روند درمانی بیماران در بخشهای مختلف چگونگی تشخیص و درمان بیماریهای دهان و دندان را بصورت عملی می آموزند. بر خلاف دروس تئوری که نمره آنان طی آزمونهای مختلفی در انتهای ترم لحاظ می شود، در واحدهای عملی آنچه مورد نظر است چگونگی برخورد با بیماران و کیفیت درمان انجام شده برای آنان می باشد که ارزیابی آن به سادگی دروس نظری و با گرفتن آزمون کتبی امکان پذیر نمی­باشد. گرچه آزمونهای مختلفی همچون OSCE جهت نظارت بر کیفیت کار دانشجویان وجود دارد، اما انجام آنها به علت تعداد زیاد دانشجویان و عدم اختصاص فضا و امکانات لازم و همچنین عدم امکان بهره گیری از بیمارنماهای آموزشی دیده عملاً امکان پذیر نمی باشد.

در این میان رشته بیماریهای دهان، بر آموزش تشخیص و درمان ضایعات دهانی و همچنین چگونگی management بیماران مبتلا به بیماریهای سیستمیک و ملاحظات درمانی آنها استوار است و از این لحاظ جایگاه ویژه ای در میان رشته های دندانپزشکی داشته و بعنوان پلی میان پزشکی و دندانپزشکی مطرح می باشد و بسیاری از بیمارانی که به دانشکده دندانپزشکی مراجعه می کنند ابتدا به این بخش مراجعه کرده و در نتیجه چگونگی رفتار و برخورد دانشجویان با بیماران در این بخش بر قضاوت کلی آنان از دانشکده دندانپزشکی و دانشجویان آن تاثیرگذار است. از طرف دیگر با توجه به اینکه بسیاری از بیماران مراجعه کننده به این بخش از بیماریهای سیستمیک و یا ضایعات دهانی که خود ممکن است سبب درد و ناراحتی بیمار گردد، رنج می برند، بسیاری از آنان به همین علت کم طاقت تر بوده و برخورد با آنان نیازمند صبر و حوصله بیشتری می باشند.

در جلسه ای که توسط EDO دانشکده برگزار شد، مقرر گردید که تمامی گروههای آموزشی دانشکده دندانپزشکی از این ترم تلاش نمایند که از روشهای جدید ارزیابی عملکرد دانشجویان در بخش­های دانشکده استفاده نمایند و بخش واحدهای عملی را که تاکنون در اغلب بخشها صرفاً بر اساس آزمون کتبی برگزار می شد را به روشهای جدید ارزیابی ارتقاء دهند.

لذا اعضای هیئت علمی بخش بیماریهای دهان تصمیم گرفتند که با طراحی چک لیست آزمون Mini - CEX جهت دانشجویان که طبق نیازهای بخش بیماریهای دهان اصلاح شده بود، عملکرد و کیفیت تشکیل پرونده جهت بیمارانی که با ضایعات دهانی به بخش مراجعه کرده بودند را ارزیابی نمایند.


  8- هدف و اهداف اختصاصی :

هدف کلی: ارزیابی عملکرد دانشجویان سال ششم در برخورد با بیماران و تشخیص و درمان ضایعات دهانی با استفاده از چک لیست Mini - CEX اصلاح شده

اهداف اختصاصی:

- ارزیابی مهارت های ارتباطی دانشجویان در برخورد با بیماران مراجعه کننده به بخش بیماریهای دهان

- ارزیابی توانایی دانشجویان در اخذ تاریخچه حال و گذشته ضایعات

- ارزیابی توانایی دانشجویان در مراحل معاینه دقیق داخل و خارج دهانی بیماران

- ارزیابی توانایی دانشجویان در فهرست کردن نکات مثبت در تاریخچه و معاینه بالینی

- ارزیابی توانایی دانشجویان در تشخیص افتراق ضایعات دهانی

- ارزیابی توانایی دانشجویان در رعایت کنترل عفونت در هنگام معاینه بیماران

9- روش اجراء :

این مطالعه بصورت مداخله ای بر روی دانشجویان سال ششم دانشکده دندانپزشکی مشهد صورت گرفت. ابتدا بر اساس نیازسنجی انجام شده و بر اساس تصمیمات اتخاذ شده در جلسه ای که توسط EDO دانشکده برگزار شده بود، آیتم های مورد نیاز جهت ارزیابی عملکرد دانشجویان مشخص شد. پس از آن، چک لیست Mini- CEX با توجه به نیازهای بخش بیماریهای دهان اصلاح شده و حتی الامکان سعی شد که با توجه به زمان محدود بخش و تعداد زیاد دانشجویان، آیتم هایی که حداکثر اهمیت را در معاینه و تشخیص و درمان ضایعات دارند انتخاب شده و در چک لیست گنجانده شود. هر کدام از آیتم ها 3 نمره و مجموع نمره آزمون 30 نمره بود. (پیوست 1)

پس از طراحی چک لیست، هیئت علمی بر اساس روزهای هفته تقسیم بندی شدند و در هر روز هفته دو نفر از اساتید بخش بیماریهای دهان مسئول گرفتن آزمون از دانشجویان سال ششم شدند. در جلسه اول بخش، برای دانشجویان در مورد روش و چگونگی انجام این آزمون توضیحات لازم داده شد و چک لیست اصلاح شده آزمون در اختیار دانشجویان قرار گرفت. بدین جهت که دانشجویان فرصت کافی جهت مطالعه ضایعات دهانی را داشته باشند، مقرر شد که از جلسه چهارم بخش، آزمون برای دانشجویان گرفته شود. در روز آزمون پس از معاینه بیمار توسط استاد مربوطه و تشخیص اینکه این ضایعه جهت آزمون مناسب است پس از توجیه بیمار ، وی در یونیت جداگانه ای دور از سایر بیماران و سایر دانشجویان معاینه شده و دانشجوی مربوطه شروع به تکمیل پرونده برای او می کرد و در این زمان، استاد مربوطه با نظارت دقیق بر چگونگی برخورد با بیمار، معاینه و توضیح تشخیصهای افتراقی و طرح درمان، نمرات لازم را در فرم Mini - CEX درج می کرد. سپس کل نمرات جمع زده شده و نمره دانشجو از 30 نمره تعیین شد.

در پایان با بررسی نتایج آزمون های Mini - CEX مشخص شد که دانشجویان در کدام آیتم ها ضعف بیشتری داشته و نیاز به برنامه ریزی مجدد جهت آموزش عملی این موارد وجود دارد. سپس در انتهای دوره حضور دانشجویان در بخش ، به تمام دانشجویان یک فرم نظرسنجی در مورد آزمون Mini - CEX انجام شده داده شد و از آنها خواسته شد که مشخص نمایند که این فرآیند تا چه حد در روند تشخیص نقاط ضعف و قوت آنان در زمینه معاینه و تشخیص و درمان ضایعات موثر بوده و آیا انجام این آزمون را برای سایر دانشجویان در سالهای پایینتر توصیه می کنند یا خیر؟ (پیوست 2)

10- نتایج : (پیامدهای اجرا و محصول یا بروندادهای فرآیند)

در بررسی انجام شده توسط اساتید مشخحص گردید که تعداد زیادی از دانشجویان در زمینه معاینه خارج دهانی ضعف داشته اند. همچنین مشخص شد که علیرغم گذراندن دو سال در بخشهای مختلف هنوز برخی دانشجویان نکات کنترل عفونت را رعایت نمی کردند.

جهت تسهیل روند ارزیابی نتایج، گزینه های "کاملا" و" زیاد" باهم جمع شده وبه عنوان "میزان بالا " و گزینه های "کم " و "اصلا" به عنوان گزینه "میزان کم" در نظر گرفته شد.

بررسی نظرسنجی انجام شده از دانشجویان نیز نشان داد که 45/45% دانشجویان این آزمون را در شناخت نقاط ضعف و قوت خود در روند معاینه خارج دهانی به میزان بالا و 9/40% به میزان متوسطی موثر دانسته اند و این میزان برای معاینه داخل دهانی بترتیب 90/40% و 50% و برای مهارتهای ارتباطی 27/27% و 50% بوده است .

همچنین بررسی انجام گرفته نشان داد که این آزمون در تشخیص بهتر ضایعات از نظر90/40% دانشجویان به میزان بالا وازنظر 54/54% دانشجویان موثر بوده است که این میزان از نظر تاثیر بر طرح درمان مناسب تا 18/68 % و 27/27% افزایش یافته است و نشان می دهد که این آزمون بیشترین تاثیر را بر آگاهی از نقاط ضععف و قوت دانشجویان درروند طرح درمان داشته است.

این نظرسنجی نشان داد که 9/61% دانشجویان این آزمون را به میزان بالایی و 09/38% به میزان متوسطی در جهت آموزشهای انجام شده در بخش می دانند.

در مورد کیفیت و روش برگزاری این آزمون ، 54/54% به آن نمره بالایی دادندو 45/45% نمره متوسط داده و هیچ کس نمره پایینی نداده بود.

در مورد پرسش زمان مناسب (سال آخر) برای انجام آزمون 36/86 % آن را مناسب دانسته و همچنین 90/90% درصد آنان توصیه کردند که این آزمون برای سایر دانشجویان نیزدر سال آخر انجام شود درحالیکه فقط 36/36% آنان موافق انجام آن در سالهای پایین تر تحصیلی بوده اند. در مجموع 75 درصد دانشجویان بیان کردند که بازخورد مناسبی از عمکلرد آنان پس از آزمون توسط استاد مربوطه صورت گرفته است.

11- سطح اثر گذاری (دانشگاه، کشوری، بین المللی) : دانشگاه

12- انطباق سیاست های بالا دستی (فرآیند تا چه حد کشور را با هدف مرجعیت علمی در منطقه نزدیک می کند)

از آنجا که اواویت اول معاونت آموزشی دانشگاه در سال 91 ، ارزشیابی می باشد ، این فرآیند که مرتبط با اصلاح روش ارزشیابی دانشجویان می باشد در راستای اهداف معاونت آموزشی دانشگاه است.

13- نتیجه گیری شامل چالش ها و مشکلات اجرائی فرآیند:

نقاط قوت فرآیند:

- آگاهی دانشجویان از نقاط ضعف و قوت خود در رابطه با برخورد با بیماران، معاینه بالینی ضایعات، تشخیص افتراقی و درمان ضایعات

- ارزیابی هیئت علمی از رفتار و نحوه عملکرد دانشجویان و نقاط ضعف و قوت آنان

- بررسی و نظارت دقیق بر نحوه معاینه بیماران

- ارائه نمره دروس عملی بر مبنای معیار دقیق و عینی

- رعایت عدالت در ارزیابی دانشجویان

- اختصاص نمره جهت مهارت ارتباطی برای اولین بار

- امکان شبیه سازی فیلد غیر بیمارستانی برای دانشجو با این پیش فرض که دانشجو تصور کند بیمار به مطب وی مراجعه کرده است و هیچ مداخله ای توسط استاد در روند مصاحبه، معاینه و طرح درمان صورت نمی گیرد.

محدودیت ها:

- عدم وجود یک چک لیست استاندارد برای ارزیابی عملکرد دانشجویان دندانپزشکی

- صرف وقت زیاد جهت اخذ آزمون

- احتمال عدم اختصاص بیمار مناسب در گروههایی که تعداد دانشجویان زیاد است

- انجام این فرایند برای اولین بار که سبب استرس در هنگام انجام آزمون توسط برخی دانشجویان شده بود که به همین خاطر تسهیل در روند نمره گذاری برای دانشجویان صورت گرفت.

14- معرفی فرآیند در نشریات علمی یا ارائه کار در مجامع علمی :

از آنجا که این فرآیند به تازگی انجام شده است ، هنوز فقط به جشنواره شهید مطهری ارسال شده است

15- تائیدیه های مربوطه و ارزشیابی فرآیند :

نامه تائیدیه مدیر گروه در مورد اجرای این فرایند و همچنین فرم بازخورد های دانشجویان ضمیمه شده است. (پیوست 3)

16- قابلیت تعمیم و اجراء در سایر مراکز آموزشی:

آزمون Mini – CEX می تواند در مراکز آموزشی درمانی جهت ارزیابی عملکرد دانشجویان در مواجهه با بیماران و مهم تر از آن آگاهی دانشجویان از نقاط قوت و ضعف خود درمعاینه، تشخیص و در مان بیماران ،استفاده شود.

17- استمرار: (استمرار اجرای فرآیند در برنامه های جاری آموزشی)

پس از بررسیهای انجام شده این آزمون برای دانشجویان سال ششم هم اکنون در بخش بیماریهای دهان انجام می شود.

فهرست تائیدیه های مربوط به فرایند (پیوست):

چک لیست Mini-CEX اصلاح شده (پیوست 1)

پرسشنامه تهیه شده در خصوص نظرسنجی از دانشجویان (پیوست 2)

تاييديه مد ير گروه بیماریهای دهان (پیوست 3)

نکته : خلاصه فرآیند حداکثر در پنج صفحه در قالب فرمت word قابل Edit باشد